Chamoda Abayarathna

 ලොව පුරා සිදුවන මරණවලට ප්‍රධානතම හේතුවක් වූ වායූ දූෂණය සහ ලෝකයේ දූෂිතම වායූ ඇති රටවල්  පරිසර දූෂණය යනු ස්වභාවික පරිසරයට අහිතකර බලපෑමක් ඇති කළ හැකි දූෂක ද්‍රව්‍ය පැවතීමයි. කැපී පෙනෙන දූෂක ආකාර දෙක වන්නේ වාතය සහ ජල දූෂණයයි. බොහෝ ආකාරයේ දූෂණයන් මිනිසුන්ගේ ශාකවල සහ සතුන්ගේ හෝ සමස්ථ පරිසර පද්ධතිවල සෞඛ්‍යයට පුලුල් හා දිගුකාලීන  ඍනාත්මක බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.  වායු දූෂණය මූලික වශයෙන් හදුන්වා දෙනු ලබන්නේ පොසිල ඉන්ධන දහනය මගිනි. විශාලතම දායකත්වය සපයන්නේ ෆොසිල ඉන්ධන වලින් ක්‍රියාත්මක වන වාහන ( මෝටර් රථ, ට්‍රක් රථ, ගුවන් යානා, නැව් ආදිය) සහ ගල් අගුරු හෝ තෙල් දහනය කරන බලාගාර සහ කර්මාන්තශාලාය. දැව හෝ ෆොසිල ඉන්ධන දහනය කිරීම සම්බන්ධ ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමක් මගින් අංශු දුව්‍ය මුදා හැරිය හැක.  මෙයට දුම්කොළ නිෂ්පාදනය ලිප් සහ උදුන්, ඉටිපන්දම් වැනි ගෘහ මට්ටමේ මූලාශ්‍ර ද ඇතුළත් වේ. ගිනිකඳු සහ ලැව්ගිනි ද වායූ දූෂණයේ කැපී පෙනෙන ප්‍රභවයන් විය හැක.  හුස්ම ගැනීමේ ගැටලු, ඇදුම උග්‍රවීම සහ සහජ ආබාධ ඇතුළු සෞඛ්‍ය ගැටළු සදහා වායු දූෂණය දායක වන බව ඔප්පු වී ඇත. ගෝලීය වශයෙන් බෝ නොවන රෝග සදහා ප්‍ර...

  යමහල් විදාරණය ( ගිනිකඳු  පුපුරා යන්නේ කෙසේද ? ) ගිනිකඳු පිපිරීම් ස්වභාවික ලෝකයේ වඩාත්ම විස්මිත සංසිද්ධිය අතර වේ. පෘථිවි පෘෂ්ඨයට යටින් තාපය චලනය වන ආකාරය නිසා ගිනි කදු පුපුරා යයි.   භූ ගර්භයේ අභ්‍යන්තරයේ සිට මතුපිටට තාපය සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලබන්නේ බොහෝදුරට සංවහනය මගිනි.  රත් වූ තරලයක චලනය මගින් තාපය මාරු කිරීම සිදුවේ. තරලය මැග්මා වේ. උණු කළ හෝ අර්ධ වශයෙන් උණු කළ පාෂාණ එය පෘථිවි මැන්ටලය සහ කබොල අර්ධ දියවීමේන් සැදේ.  මැග්මා ඉහළ යන අතර මෙම තාපය මුදා හැරීමේ ක්‍රියාවලියේ අවසාන පියවරේදී ගිනිකඳු හරහා මතුපිටින් පුපුරා යයි.  බොහෝ ගිනිකඳු භූගෝලීය ක්‍රියාකාරීත්වය සමග සම්බන්ධව වේ. ජපානය, අයිස්ලන්තය, ඉන්දුනීසියාව සහ තවත් ස්ථානවල ගිනිකඳු පෘථිවි පෘෂ්ඨය සෑදී ඇති දැවැන්ත ඝන පාෂාන පෘෂ්ඨවල මායිම් මත සිදුවේ. එක් තට්ටුවක් තවත් තට්ටුවක් යටට ලිස්සා යනවිට, යටපත් වූ ගිලෙන තට්ටුවක සිර වූ ජලය දැවැන්ත පීඩනයකින් එයින් මිරිකා අසල ඇති පාෂාණ දියවීමට ප්‍රමාණවත් තාපයක් නිපදවා මැග්මා සාදයි. මැග්මා අවට ඇති පාෂාණයට වඩා උත්ප්ලාවක බැවින්, එය ඉහල යන අතර එය මතු පිටට ආසන්න කුටිවල එකතු විය හැක. ක...

 ලෝකයේ කුරු අලීන් ජීවත් වෙනවාද? කුරු අලීන් බිහිවන්නේ ඇයි? ලෝකයේ සිටින එකම කුරු අලියා සිටින්නේ උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානයේය.ශ්‍රී ලංකාවේ උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානයේ දී ප්‍රථම වරට නිරීක්ෂණය වූ කුරු අලියා මේ වසරේ එම ප්‍රදේශයටම නැවත පැමිණ සිටීම සතුටකි. මන්ද ඔහු වටා සිටින විශාල අලි ඇතුන්ටත් වඩා ඔහුගේ පැවැත්ම සදහා බොහෝ අභියෝගවලට මුහුණ දෙන බැවිනි. නමුත් මෙම සත්ත්වයා යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයෙන් පසුවන බව නිළධාරින් පවසා සිටී.අඩි පහක් පමණ උසින් යුත් කුරු අලියාගේ පැවැත්ම පර්යේෂකයන් මවිතයට පත් කරයි.  ලෝකයේ ප්‍රථම වතාවට කුරු අලියෙක් පිළිබඳව තොරතුරු සොයාගෙන ඇත්තේ සිසිලි දූපතේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේදීය. 1958දී කුරු අලීන්ගේ බවට සැක කෙරෙන අස්ථි විශාල සංඛ්‍යාවක් සොයා ගැනීමට සත්ත්ව විද්‍යා පර්යේෂකයන් සමත් විය. මීට අමතරව සයිප්‍රස් රටෙන් සහ මෝල්ටා දූපත ආසන්නයේද මෙසේ කුරු අලීන්ගේ බවට අනුමාන කෙරෙන අස්ථි විශාල ප්‍රමාණයක් සත්ත්ව විද්‍යා පර්යේෂකයන් විසින් සොයාගෙන ඒවා උපයෝගී කරගෙන සත්ත්ව අනුරූ සාදා ඇත. මීට අමතරව මැමත් වර්ගයේ සත්ත්ව විශේෂයක් ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත්ව සිට වදවී ගොස් ඇති බව ආචාර්ය දැරණියගල මහතා විසින් හෙළිදරව් කර...

 ගෝලීය උෂ්ණත්වය  ඉහළ යාමත් සමග ග්ලැසියර් දියවීම හේතුවෙන්  වෛරස් නිරාවරණය වීම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන දේශගුණික විපර්යාසවල ප්‍රතිවිපාකයක් ලෙස ආක්ටික්හි අයිස් කදු දියවීමත් සමග ග්ලැසියර් වල සියවස් ගණනාවක් තැම්පත් වී පැවතුණු වෛරස්, බැක්ටීරියාවන්ට නැවත ජීවය පැමිණේ. පර්යේෂකයන් පවසන්නේ අයිස් තට්ටු දියවීමෙන්  පැරණි වෛරස් වලට නිරාවරණය විය හැකි බවයි. මිනිසා විසින් ඇති කරන ලද දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් අයිස් තට්ටු අඛණ්ඩව දියවීම නිසා දිගුකාලීන නිද්‍රාශීලී බැක්ටීරියා සහ වෛරස් ආසාදනය විය හැකිය. පර්යේෂකයන් සොයාගෙන ඇත්තේ මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද දේශගුණික විපර්යාස ලොව පුරා ග්ලැසියර් හැකිලීමට සහ වසර සිය දහස් ගණනාවක් දක්වා සිරවී ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවින් සහ වෛරස් මුදා හැරීමට හේතුවන බවයි. 2015 දී එක්සත් ජනපදයේ සහ චීනයේ පර්යේෂකයන් ග්ලැසියර් තුළට විද පැරණි වෛරස් පිළිබඳව සාක්ෂි සොයා ගන්නා ලදී. මෙහිදී නව වෛරස් 28ක් විද්‍යාවට අලුත් ඒවා විය.2014 දී තවත් අධ්‍යනයකින් හෙළි වූයේ වසර 30,000ක් පැරණි යෝධ වෛරසයක් තැම්පත් වී ඇති බවයි. මෙම යෝධ වෛරසයට පහර දිය හැක්කේ ඒක සෛලික ජිවීන් වන ඇමීබාවන්ට පමණක් බවයි. NPR ...

 ශ්‍රීලංකාවේ වදවීමේ තර්ජනයට ලක්වී ඇති සත්ත්ව විශේෂ  Elephas maximus ආසියාතික අලි ලෙසද හැදින්වේ. Elephas ගණයේ එකම ජීවී විශේෂය වන අතර  ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය සහ අග්නිදිග ආසියාව පුරා බටහිරින් ඉන්දියාව, උතුරින් නේපාලය, දකුණේ සූමාත්‍රා සහ බෝර්නියෝ යන කලාපවල ජීවත් වෙන උප විශේෂ තුනක් හදුනාගෙන ඇත. E.m.maximus from Sri Lanka.  ආසියාවේ ප්‍රධාන භූමියෙන් indicus සහ E.m.sumatranus සුමාත්‍රා දිවයිනෙන්. ආසියානු අලියා ආසියාවේ ජිවත්වන විශාලතම ගොඩබිම සතා වේ. වසර 60-75 ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති පසුගිය පරම්පරා තුන තුළ ගහනය අවම වශයෙන් 50%කින් අඩු වී ඇති බැවින්, 1986 සිට IUCN රතු ලැයිස්තුවේ වදවීමේ තර්ජනයට ලක්ව සිටින ලෙස ආසියානු අලියා  ලැයිස්තුගත කර ඇත. වාසස්ථාන අහිමිවීම, වාසස්ථාන හායනය, ඛණ්ඩනය වීම සහ දඩයම් කිරීම මගින් මූලික වශයෙන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත. Sloth Bear ( Melursus ursinus) යනු ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයට ආවේණික වූ මර්මෙකොෆාගස් වලස් විශේෂයකි. පලතුරු, කුහුඹුවන් සහ වේයන් ආහාරයට ගනී. කෘමීන් උරාබීම සදහා භාවිතා කරන දිගු යටි තොල් සහ තල නිසා ලැබියට් බෙයාර් ලෙසද හැදින්වේ. දිගු රළු ලොම් මුහුණ වටා ඇ...

 Sleeping Virgin Mountains සප්තකන්‍යා  ශ්‍රීලංකාවේ මස්කෙළිය  ග්‍රාමයේ පිහිටි සප්තකන්‍යා කදු රක්ෂිතය අධි පාරිසරික සංවේදී රක්ෂිතයකි.  එක පෙලට සිටින කන්‍යාවන් සත් දෙනෙකුගේ ස්වරූපය ගත් නිසා මෙයට සප්ත කන්‍යා ලෙස භාවිතා කරයි. කදු නගින්නන්ගේ පාරාදීසයක් ලෙස සප්ත කන්‍යාව හැදින්විය හැකිය.සප්ත කන්‍යා යනු අතිශය කටුක හා විශ්මිත සුන්දරත්වයකින් යුත් කදු නැගීමකි.  මේ කදුවැටිය නොඉදුල් මෙන්ම අබිරහස් ගොන්නක් සගවා ගත් ස්ථානයකි.  ශ්‍රීලංකාවේ  විශාලතම ගුවන් අනතුර සිදුවූයේ මෙම ස්ථානයේය. යානය ඉන්දුනීසියාවේ සුරබයා සිට දළ වශයෙන් යූටීසී සිට ජෙඩා දක්වා පිටත් වූ බව පැවසේ. යානය අඩි 4355ක උන්නතාංශයක සහ කොළඹට නැගෙනහිර දෙසින් 40ක් පමණ දුරින් සප්ත කන්‍යා කන්දට කඩා වැටෙන තෙක් කාර්ය මණ්ඩලය ඔවුන්ගේ ගමන දිගටම කරගෙන ගියහ. මෙම අනතුරින් මගීන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය 191 දෙනෙකු මිය ගියහ. මෙම අනතුර ශ්‍රීලංකා ගුවන් ඉතිහාසයේ  තුන්වන මාරාන්තිකම අනතුර වන අතර ශ්‍රීලංකාව හරහා මක්කම බලා ගමන් කරමින් සිටියදී අනතුරට පත්විය. අනතුරින් යානය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ඇත.  නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ අඹගමුව ප්‍රාද...